Kopalnia Bóbrka

KOPALNIA ROPY NAFTOWEJ W BÓBRCE

Naturalne wycieki ropy naftowej wy­stępowały w lesie bobrzeckim od da­wien dawna, ale dopiero w 1854 r. powstała kopalnia i rozpoczęła się eksploatacja przemysłowa. Pioniera­mi przemysłu naftowego, założycie­lami kopalni w Bóbrce byli: Ignacy Łukasiewicz – cichy, skromny far­maceuta; Tytus Trzecieski – ziemia­nin i inicjator założenia kopalni oraz Karol Klobassa-Zrencki – wła­ściciel wsi Bóbrka. Dzięki zgodnej współpracy oraz dużej operatywno­ści twórców powstało pierwsze na świecie wielowymiarowe przedsię­biorstwo naftowe.

Zanim Łukasiewicz związał swo­je losy z kopalnią Bóbrka, praco­wał w lwowskiej aptece „Pod gwiaz­dą”, należącej do Piotra Mikolascha. Od 1852 r. wspólnie z Janem Zehem przeprowadzał doświadczenia z ro­pą naftową. Pierwsze próby destyla­cji miały na celu otrzymanie Oleum Petrae album – środka leczniczego. Później prowizorzy prowadzili bada­nia w kierunku wyodrębnienia z ropy naftowej substancji, która znalazłaby zastosowanie jako paliwo do lamp olejowych. Sukcesem było otrzy­manie frakcji naftowej, odbieranej w granicach 200-250°C, pozbawio­nej lekkich benzyn i oddzielonej od pozostałych, ciężkich węglowodo­rów, wchodzących w skład olejów technicznych. Mając naftę, Łukasie­wicz zlecił lwowskiemu blacharzowi Adamowi Bratkowskiemu skonstru­owanie lampy, która byłaby dosto­sowana do właściwości fizycznych i chemicznych nowego produktu. Po raz pierwszy publicznie zapalo­no lampy naftowe 31 lipca 1853 r. w szpitalu lwowskim na Łyczako­wie. Dzięki nowemu światłu prze­prowadzono z sukcesem operację chirurgiczną, a data 31 lipca 1853 r. zapisała się na kartach historii ja­ko symboliczna data narodzin pol­skiego przemysłu naftowego.
 

Kopanie szybu



Wkrótce po tym wydarzeniu, Łu­kasiewicz opuścił Lwów i zamiesz­kał w Gorlicach. Tam otrzymał dzierżawę apteki, a dzięki położeniu Gorlic blisko terenów roponośnych mógł dalej eksperymentować z ro­pą i pracować nad ulepszeniem lamp.

W 1854 r. Łukasiewicz został za­proszony przez Tytusa Trzecieskie­go do Bóbrki, gdzie odkryto natural­ne wycieki ropy naftowej, nazywanej w XIX wieku olejem skalnym. Trze­cieski zaproponował założenie spół­ki naftowej, która zajęłaby się eks­ploatacją bobrzeckiego złoża. Roz­poczęto drążenie pierwszych kopa­nek-studni z ropą naftową. W 1855 r. w kopance „Wojciech” natrafiono na duży przypływ oleju skalnego. Na­stępstwem odkrycia było założenie w 1856 r. destylarni w Ulaszowicach (dzisiejsza dzielnica Jasła).

W 1861 r. powstała oficjalna, choć zawarta ustnie spółka naftowa. Trze­cieski zainwestował wkładem pie­niężnym, Klobassa ofiarował teren pod kopalnię, natomiast Łukasie­wicz objął kierownictwo nad całym przedsiębiorstwem. Była to spółka niezwykła na tle ówczesnych stosun­ków, stanowiła wzór zgodnej współ­pracy. Łukasiewicz dbał o moderni­zację kopalni i ulepszanie kolejnych rafinerii, zyskami zaś dzielono się po równo. Kopalnia przynosiła spo­re dochody. Za zarobione pieniądze Łukasiewicz kupił wieś Chorków­kę i wybudował dwór, w którym za­mieszkał wspólnie z żoną Honoratą. 

 

Kopalnia Bóbrka


Świetnie prosperujące przedsię­biorstwo zostało rozwiązane z inicja­tywy Łukasiewicza w 1871 r., gdy ten zrezygnował z 1/3 udziałów w spółce, pozostając przy funk­cji dyrektora. Nadal prowadził rafi­nerię i kupował od wspólników su­rowiec do destylacji, ale nie pobie­rał dochodu z kopalni, która słynęła z doskonałej organizacji i nowocze­snych metod wydobycia. Robotnicy pochodzili z miejscowych wsi, ale zostali przeszkoleni do pracy gór­niczej przez fachowców pochodzą­cych z Niemiec i Siedmiogrodu.

Zaczątkiem kopalni był rów o dłu­gości 120 m i głębokości 120 cm, który wykopano w miejscu zwa­nym Wrzankom, gdzie obserwo­wano obfite wycieki oleju skalnego. Łukasiewicz unowocześniał przed­siębiorstwo, korzystając z facho­wych porad ówczesnych autoryte­tów z dziedziny geologii i wiertnic­twa. W doskonaleniu metod wiert­niczych pomagali Adolf Jabłoński i Henryk Walter, który wprowa­dził wiercenie udarowe z zastoso­waniem nożyc wolnospadowych Fabiana. Dużym ulepszeniem było zastosowanie przez Alberta Fauc­ka napędu maszyny parowej, która w znacznym stopniu wyeliminowa­ła wysiłek ludzki i dała możliwość wiercenia do głębokości 240 m.

W 1868 r. napotkano w bobrzec­kich studniach wody mineralne, które zastosowano w nowo wy­budowanym zakładzie uzdrowi­skowym. Wodami leczono z do­brym skutkiem choroby reumatycz­ne, skórne, pęcherza moczowego, a także nieżyty oskrzeli u dorosłych i dzieci. Jednakże przypływ ropy w studniach przekreślił plany roz­woju uzdrowiska w Bóbrce. 

 

Załoga kopalni Bóbrka


Łukasiewicz zajął się całkowi­cie przeróbką ropy, uzyskując wy­jątkowo dobre gatunki nafty, któ­rymi zainteresowali się światowi potentaci w przemyśle naftowym. Produkty rafineryjne rozprowa­dzał w sklepach w Tarnowie, Kra­kowie i Warszawie. Osobiście zaj­mował się reklamowaniem produk­tów naftowych, biorąc udział w wy­stawach krajowych i międzynaro­dowych. Działalność przemysłową łączył z działalnością publiczną i społeczną. W 1866 r. Łukasiewicz stworzył „Kasy Brackie”, które by­ły pierwszymi w Polsce i Europie instytucjami ubezpieczeniowymi, chroniącymi w przypadku chorób i inwalidztwa. Stworzył także „Ka­sy Zapomogowe”, które udzielały krótkoterminowych, ale bezprocen­towych pożyczek i pozwoliły miej­scowej ludności wyswobodzić się spod władzy lichwiarzy.

Po śmierci Łukasiewicza, dy­rektorem kopalni został Adolf Ja­błoński, a następnie Zenon Suszyc­ki. Kopalnia w Bóbrce przetrwa­ła zawieruchy wojenne i w latach 50. XX wieku przeżyła ponowne odrodzenie, gdy na południowym fałdzie antykliny odkryto nowe zło­że ropy. Niestety pierwotne złoża bobrzeckie nie są już tak obfite jak w XIX wieku, niemniej na kopal­ni nadal działają kiwony, które tak jak w pionierskich czasach pompu­ją czarne złoto.

 
 

Starsze aktualności

  • Wiek Nafty - marzec 2016

    Marcowy numer „Wieku Nafty” zaczynamy od wspomnienia Jubileuszu 25 lecia ukazania się pierwszego numeru "Wieku Nafty". Jesteśmy z naszymi czytelnikami już ćwierć wieku.
    Pierwszy artykuł tego numery kontynuuje cykl zapomnianych karpackich kopalń. Tym razem przywołamy historię kopalni ropy naftowej i gazu ziemnego Węglówka.
    Kolejny materiał porusza problem wykorzystania gazu ziemnego w przemyśle chemicznym na przykładzie GRUPY AZOTY S.A..

    Serdecznie zapraszamy do lektury.

  • Atrakcje okolicy

    Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej   Muzeum Historyczne Pałac w Dukli   Centrum Dziedzictwa Szkła Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu   Muzeum Podkarpackie w Krośnie   Muzeum Rzemiosła w Krośnie   Skansen Archeologiczny Karpacka Troja w Trzcinicy  

  • Fundacja Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza

    Headquarters Kraj POLSKA, woj. PODKARPACKIE, powiat KROŚNIEŃSKI, gmina CHORKÓWKA, miejsc. BÓBRKA, ul. ---, nr ---, lok. ---, kod 38-458, poczta CHORKÓWKA tel./fax (13) 4333478;   Numer KRS: 0000215652 NIP 684-23-77-599   Foundation Council Barbara Tęcza – Prezes Rady Fundacji (PKN ORLEN S.A.) Michał Pełka  – Wiceprezes (PGNiG S.A.) Stanisław...

Cookies

Ta strona uzywa plików Cookies, które instalowane są na Twoim komputerze. więcej w Polityce prywatności